ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ! ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ 'ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਡੇਬ' ਰੂਟ ਵੀ ਹੋਇਆ ਬੰਦ

ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦਰਮਿਆਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਰੀ ਭਿਆਨਕ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ (Strait of Hormuz) ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਹੂਤੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ 'ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਡੇਬ' ਸਟ੍ਰੇਟ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦਰਮਿਆਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਰੀ ਭਿਆਨਕ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ (Strait of Hormuz) ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਹੂਤੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ 'ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਡੇਬ' ਸਟ੍ਰੇਟ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਐਨਰਜੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ
ਈਰਾਨ ਸਮਰਥਿਤ ਹੂਤੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਨੇ ਸਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨੌਸੈਨਿਕ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਰੂਟ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 200 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਵਾਂ ਸੰਕਟ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀ 20 ਫੀਸਦੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਗਲੋਬਲ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਲਈ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ
ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਡੇਬ ਸਟ੍ਰੇਟ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਲ ਸਾਗਰ (Red Sea) ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੂਟ ਗਲੋਬਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 10 ਤੋਂ 12 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੇਜ਼ ਨਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਸਗੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਵੀ ਡਰ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ
ਇਹ ਸੰਕਟ ਭਾਰਤ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ 85 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 35 ਫੀਸਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਬਾਬ-ਅਲ-ਮੰਡੇਬ ਅਤੇ ਸਵੇਜ਼ ਨਹਿਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਨਿਰਯਾਤ (ਜਿਵੇਂ ਕੱਪੜੇ, ਦਵਾਈਆਂ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ) ਦਾ ਲਗਭਗ 80 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਇਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ।

ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕਈ ਫੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤਬਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਬੰਦਰ ਅੱਬਾਸ, ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਵੀ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਤੇ ਬਹਿਰੀਨ ਸਥਿਤ ਅਮਰੀਕੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹੂਤੀ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਕਦਮ ਇਸੇ ਜੰਗੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।